روددره فرحزاد یکی از نمونه‌های مهم پیوند میان طبیعت و زندگی شهری تهران است؛ محدوده‌ای که هم ارزش زیست‌محیطی دارد و هم در کنترل رواناب و سیلاب، تعدیل شرایط اقلیمی و اتصال عرصه‌های طبیعی شمال تهران با محدوده شهری نقش ایفا می‌کند. اما گزارش‌های تازه نشان می‌دهد پاکسازی این روددره تنها بخشی از مسئله است و مشکل ورود فاضلاب همچنان اهمیت جدی دارد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران اخیراً اعلام کرده پاکسازی نخاله‌های موجود در روددره فرحزاد آغاز مسیر احیای این محدوده است، اما احیای واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که منشأهای ورود فاضلاب نیز شناسایی و برطرف شوند.
در سال‌های اخیر، ساماندهی روددره فرحزاد با اقداماتی مانند پاکسازی، لایروبی و توسعه فضای سبز دنبال شده است. با این حال، اگر ورود آلاینده‌ها از مسیر فاضلاب ادامه داشته باشد، بخشی از این اقدامات می‌تواند اثر موقتی داشته باشد.
این موضوع یک اصل مهم در مدیریت محیط‌زیست شهری را نشان می‌دهد: تمیز کردن نشانه‌های آلودگی با حذف منبع آلودگی تفاوت دارد.
اگر زباله از بستر رودخانه جمع‌آوری شود اما دوباره وارد محیط شود، مشکل پابرجا خواهد ماند. اگر نخاله‌ها خارج شوند ولی فاضلاب تصفیه‌نشده همچنان وارد جریان آب شود، کیفیت آب و خاک همچنان تحت فشار قرار می‌گیرد.
بر اساس توضیحات مسئولان محیط‌زیست تهران، جریان فاضلاب در بخش‌هایی از روددره مشاهده شده و لازم است منشأهای آن به‌صورت دقیق شناسایی شود. تکمیل زیرساخت جمع‌آوری و دفع بهداشتی فاضلاب، حذف نقاط تخلیه و تعیین تکلیف فاضلاب واحدهای مسکونی و پذیرایی از جمله اقداماتی عنوان شده که باید در کنار ساماندهی روددره دنبال شود.
اهمیت این مسئله فقط به ظاهر روددره مربوط نیست. ورود مستمر فاضلاب می‌تواند باعث افزایش آلودگی میکروبی و شیمیایی، ایجاد بو و آلودگی آب و خاک شود. در چنین شرایطی، توسعه فضای سبز بدون حل مسئله اصلی ممکن است بیشتر یک تغییر ظاهری باشد تا احیای واقعی اکوسیستم.
از نگاه مدیریت شهری، روددره‌ها فقط فضای سبز نیستند. آنها بخشی از سیستم طبیعی شهر برای عبور آب، کاهش رواناب و ایجاد ارتباط میان مناطق طبیعی و شهری هستند. تخریب این سیستم‌ها می‌تواند در زمان بارندگی‌های شدید پیامدهای بیشتری ایجاد کند.
بنابراین، احیای فرحزاد نباید با تعداد کامیون‌های خارج‌کننده نخاله یا میزان فضای سبز ایجادشده سنجیده شود. معیار اصلی باید این باشد که آیا جریان طبیعی و کیفیت محیطی روددره واقعاً در حال بازگشت است یا خیر.
اگر منبع آلودگی باقی بماند، پاکسازی فقط صورت مسئله را تمیز می‌کند؛ احیای واقعی زمانی آغاز می‌شود که علت آلودگی همزمان با آثار آن حذف شود.
🔗 لینک کوتاه این خبر: