چرا قدرت خرید دهک‌های پایین سریع‌تر آب می‌رود؟ شکاف تورمی خانوارها به ۱۰.۷ واحد درصد رسید
تورم برای همه ایرانیان یکسان نیست.
تازه‌ترین داده‌های مرکز آمار ایران برای مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد تورم سالانه کشور ۶۹.۹ درصد بوده، اما این نرخ در دهک‌های مختلف از ۶۷.۶ درصد تا ۷۸.۳ درصد تغییر کرده است.
بالاترین نرخ در دهک دوم و پایین‌ترین نرخ در دهک دهم ثبت شده است.
فاصله تورمی دهک‌ها نیز به ۱۰.۷ واحد درصد رسیده؛ رقمی که یک ماه قبل ۹.۶ واحد درصد بود.
شکاف دستمزد و هزینه زندگی در ۱۴۰۵ چقدر است؟
چرا یک کشور چند نرخ تورم برای دهک‌ها دارد؟
زیرا الگوی هزینه خانوارها یکسان نیست.
یک خانوار کم‌درآمد ممکن است بخش بزرگی از بودجه خود را صرف:
خوراک،
اجاره،
انرژی
و حمل‌ونقل
کند.
خانوار پردرآمد ترکیب هزینه متفاوتی دارد.
مرکز آمار برای محاسبه تورم دهک‌ها وزن کالاها و خدمات را متناسب با الگوی مصرف گروه‌های هزینه‌ای در نظر می‌گیرد.
تورم دهک دوم و دهم چقدر تفاوت دارد؟
| شاخص | مرداد ۱۴۰۵ |
|---|---|
| تورم سالانه کل کشور | ۶۹.۹٪ |
| تورم سالانه دهک دوم | ۷۸.۳٪ |
| تورم سالانه دهک دهم | ۶۷.۶٪ |
| شکاف تورمی | ۱۰.۷ واحد درصد |
| شکاف تورمی ماه قبل | ۹.۶ واحد درصد |
در نتیجه فاصله تورمی دهک‌ها در یک ماه ۱.۱ واحد درصد افزایش یافته است.
چرا تورم بالاتر به معنی افت بیشتر قدرت خرید است؟
فرض کنیم درآمد دو خانوار در یک سال به یک میزان افزایش پیدا کند.
اگر هزینه سبد خانوار اول ۷۸ درصد و خانوار دوم ۶۸ درصد افزایش پیدا کند، خانوار اول برای حفظ همان سطح مصرف به افزایش درآمد بیشتری نیاز دارد.
به همین دلیل نرخ تورم متفاوت دهک‌ها می‌تواند باعث شود اثر یک افزایش حقوق یکسان برای خانوارهای مختلف متفاوت باشد.
تورم نقطه‌ای چه تصویری می‌دهد؟
در مرداد ۱۴۰۵ تورم نقطه‌ای کل کشور به:
۸۹ درصد
رسید.
یعنی خانوارها به طور متوسط برای مجموعه یکسان کالا و خدمات ۸۹ درصد بیشتر از مرداد ۱۴۰۴ هزینه کرده‌اند.
این شاخص نسبت به تیر نیز ۱.۱ واحد درصد افزایش داشته است.
تورم سالانه و نقطه‌ای چه تفاوتی دارند؟
تورم نقطه‌ای قیمت‌های یک ماه را با همان ماه سال قبل مقایسه می‌کند.
تورم سالانه متوسط شاخص قیمت در ۱۲ ماه اخیر را با متوسط ۱۲ ماه قبل از آن مقایسه می‌کند.
به همین دلیل در مرداد ۱۴۰۵:
تورم نقطه‌ای ۸۹ درصد
اما تورم سالانه ۶۹.۹ درصد
بوده است.
هر دو درست‌اند، اما دو سؤال متفاوت را پاسخ می‌دهند.
چرا کالاهای ضروری نقش مهمی در قدرت خرید دارند؟
کاهش خرید بعضی کالاها آسان‌تر است.
خانوار می‌تواند خرید:
تلویزیون،
مبلمان،
گوشی جدید
یا سفر
را عقب بیندازد.
اما حذف کامل خوراک، مسکن یا درمان ممکن نیست.
بنابراین افزایش سریع قیمت کالاهای ضروری فشار مستقیم‌تری بر بودجه خانوار وارد می‌کند.
شکاف دستمزد و هزینه زندگی در ۱۴۰۵ چقدر است؟ از مزد ۱۶.۶ میلیونی تا برآورد سبد ۷۱ میلیونی
قدرت خرید فقط مسئله کارگران نیست
کارگران یکی از گروه‌های مهم‌اند، اما قدرت خرید موضوعی گسترده‌تر است.
کارمندان،
بازنشستگان،
مستمری‌بگیران،
افراد دارای درآمد ثابت
و حتی بسیاری از مشاغل آزاد
در صورتی که رشد درآمدشان از رشد هزینه زندگی عقب بماند، با کاهش درآمد واقعی مواجه می‌شوند.
بازنشستگان در ۱۴۰۵ چقدر افزایش دریافت کردند؟
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده اصل مستمری حداقل‌بگیران در سال ۱۴۰۵ ۶۰ درصد افزایش یافته است.
مستمری حداقل‌بگیران به:
۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان
رسیده است.
برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصدی به اضافه حدود ۱.۵۶ میلیون تومان مبلغ ثابت اعلام شده است.
در کنار آن، مرحله سوم متناسب‌سازی نیز در سال ۱۴۰۵ اجرا می‌شود.
آیا افزایش ۶۰ درصدی مستمری یعنی قدرت خرید ۶۰ درصد بیشتر شده؟
خیر.
این افزایش، افزایش اسمی مستمری است.
اگر قیمت کالاها و خدمات نیز افزایش پیدا کند، بخشی از افزایش درآمد صرف جبران قیمت‌های جدید می‌شود.
برای اندازه‌گیری قدرت خرید باید رشد درآمد را با رشد هزینه سبد مصرفی همان گروه مقایسه کرد.
یک مثال از تفاوت افزایش اسمی و واقعی
فرض کنیم مستمری فردی:
۱۰ میلیون تومان
بوده و ۶۰ درصد افزایش پیدا کند.
دریافتی جدید:
۱۶ میلیون تومان.
اگر سبدی که قبلاً ۱۰ میلیون تومان هزینه داشت در همان بازه ۸۰ درصد گران شود:
هزینه جدید آن:
۱۸ میلیون تومان
خواهد بود.
در ظاهر درآمد ۶ میلیون تومان افزایش یافته، اما فرد هنوز نمی‌تواند همان سبد قبلی را تهیه کند.
این مثال فرضی است و محاسبه مستمری واقعی افراد نیست.
آیا دهک اول بیشترین تورم را داشته است؟
خیر.
طبق گزارش مرداد، بیشترین تورم سالانه در دامنه دهک‌ها مربوط به دهک دوم با ۷۸.۳ درصد بوده است.
این نکته مهم است، چون نباید بدون بررسی داده‌ها فرض کرد دهک اول الزاماً در هر ماه بالاترین نرخ تورم را دارد.
شکاف تورمی یعنی شکاف درآمدی؟
خیر.
«شکاف تورمی دهک‌ها» اختلاف نرخ تورمی است که دهک‌های مختلف تجربه کرده‌اند.
این شاخص مستقیماً اختلاف درآمد یا ثروت آنها را اندازه نمی‌گیرد.
آیا تورم همه خانوارهای یک دهک دقیقاً یکسان است؟
خیر. نرخ دهکی یک میانگین آماری است. وضعیت واقعی هر خانوار به ترکیب هزینه‌های خودش بستگی دارد.
تورم مرداد ۱۴۰۵ چقدر بود؟
تورم ماهانه ۳.۴ درصد، تورم نقطه‌ای ۸۹ درصد و تورم سالانه ۶۹.۹ درصد بود.
کدام دهک بیشترین تورم سالانه را داشت؟
دهک دوم با ۷۸.۳ درصد.
کمترین تورم مربوط به کدام دهک بود؟
دهک دهم با ۶۷.۶ درصد.
فاصله تورمی دهک‌ها چقدر شد؟
۱۰.۷ واحد درصد؛ در ماه قبل این فاصله ۹.۶ واحد درصد بود.
آیا تورم کمتر یک دهک یعنی آن دهک فقیرتر یا ثروتمندتر شده است؟
خیر. این شاخص فقط تغییر قیمت سبد مصرفی آن گروه را اندازه‌گیری می‌کند و به تنهایی تغییر درآمد یا ثروت را نشان نمی‌دهد.
جمع‌بندی
قدرت خرید فقط با رقم حقوق تعیین نمی‌شود؛ نوع سبد مصرفی نیز تعیین‌کننده است.
در مرداد ۱۴۰۵، تورم سالانه دهک دوم ۷۸.۳ درصد و دهک دهم ۶۷.۶ درصد بود و فاصله تورمی دهک‌ها به ۱۰.۷ واحد درصد رسید.
این داده نشان می‌دهد حتی در یک اقتصاد و در یک ماه مشخص، خانوارهای مختلف می‌توانند فشار قیمتی متفاوتی را تجربه کنند.
بنابراین برای تحلیل قدرت خرید باید سه متغیر را همزمان دید:
درآمد خانوار، نرخ افزایش قیمت سبد مصرفی و ترکیب هزینه‌های آن خانوار.
🔗 لینک کوتاه این خبر: