تورم برای همه خانوارهای ایرانی یک عدد یکسان نیست.
آخرین گزارش مرکز آمار برای مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد در حالی که تورم سالانه کل کشور ۶۹.۹ درصد بوده، نرخ تورم سالانه دهک‌های هزینه‌ای از ۶۷.۶ درصد برای دهک دهم تا ۷۸.۳ درصد برای دهک دوم تغییر کرده است.
فاصله میان بالاترین و پایین‌ترین نرخ تورم دهک‌ها به ۱۰.۷ واحد درصد رسیده؛ در حالی که این فاصله در ماه قبل ۹.۶ واحد درصد بود.
یعنی شکاف تورمی در یک ماه ۱.۱ واحد درصد بیشتر شده است.
قیمت سفره خانوار در یک سال چقدر بالا رفت؟ از مرغ ۱۳۴ هزار تومانی تا روغن ۳۹۶ هزار تومانی
تورم دهک‌های مختلف در مرداد چه می‌گوید؟
دو عدد دو سر دامنه بسیار مهم‌اند:
| شاخص | نرخ |
|---|---|
| تورم سالانه کل | ۶۹.۹٪ |
| بیشترین نرخ گزارش‌شده | دهک دوم؛ ۷۸.۳٪ |
| کمترین نرخ گزارش‌شده | دهک دهم؛ ۶۷.۶٪ |
| فاصله تورمی دهک‌ها | ۱۰.۷ واحد درصد |
| فاصله ماه قبل | ۹.۶ واحد درصد |
این آمار نشان می‌دهد ترکیب مصرف خانوارها بر نرخ تورمی که تجربه می‌کنند اثر دارد.
چرا دهک پایین تورم بیشتری احساس می‌کند؟
یک دلیل ساختاری، ترکیب هزینه خانوار است.
خانوارهای کم‌درآمد بخش بزرگ‌تری از منابع خود را صرف کالاهای ضروری می‌کنند.
وقتی تورم مواد غذایی بالاتر از تورم کل باشد، این خانوارها بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند.
در مرداد:
تورم نقطه‌ای کل = ۸۹٪
تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها = ۱۲۸.۶٪
بود.
یعنی تورم خوراکی تقریباً ۴۰ واحد درصد بالاتر از شاخص کل قرار داشت.
چرا این اختلاف مهم است؟
فرض کنیم دو خانوار درآمد مشابهی نداشته باشند.
خانوار اول بخش زیادی از درآمدش را صرف:
نان،
برنج،
گوشت،
مرغ،
لبنیات
و روغن
می‌کند.
خانوار دوم سهم بیشتری برای:
تفریح،
خدمات،
کالاهای بادوام
یا پس‌انداز
دارد.
وقتی قیمت غذا سریع‌تر بالا می‌رود، خانوار اول امکان کمتری برای فرار از افزایش هزینه دارد.
کدام مواد غذایی بیشترین فشار را ایجاد کرده‌اند؟
در مرداد، تورم نقطه‌ای گروه‌های مهم چنین بوده است:
| گروه | تورم نقطه‌ای |
|---|---|
| روغن و چربی | ۲۵۸.۲٪ |
| شیر، پنیر و تخم‌مرغ | ۱۶۳.۷٪ |
| گوشت قرمز و ماکیان | ۱۴۴.۶٪ |
| میوه و خشکبار | ۱۱۵.۴٪ |
| نان و غلات | ۱۰۳.۹٪ |
| سبزیجات و حبوبات | ۹۹.۸٪ |
اینها کالاهایی هستند که بسیاری از آنها امکان حذف کامل از سبد خانوار را ندارند.
آیا مشکل فقط یک ماه است؟
خیر.
در خرداد ۱۴۰۵، تورم نقطه‌ای مواد غذایی حدود ۱۳۴ درصد گزارش شده بود و برای پنجمین ماه متوالی در محدوده سه‌رقمی قرار داشت.
در تیر نیز گزارش‌های مبتنی بر داده‌های مرکز آمار از ادامه تورم سه‌رقمی مواد غذایی خبر می‌دادند.
در مرداد رقم خوراکی‌ها حدود ۱۲۸.۶ درصد گزارش شده است.
بنابراین کاهش نسبت به قله قبلی به معنی پایان فشار تورمی نیست.
تورم کمتر شده؛ پس چرا مردم کاهش قیمت نمی‌بینند؟
چون تورم «سرعت تغییر قیمت» است، نه خود قیمت.
اگر قیمت کالایی از ۱۰۰ به ۲۰۰ برسد و سپس از ۲۰۰ به ۲۱۰ افزایش پیدا کند، سرعت رشد آن کمتر شده، اما کالا هنوز بسیار گران‌تر از نقطه شروع است.
به همین دلیل ممکن است نرخ تورم خوراکی از ۱۳۴ درصد به ۱۲۹ درصد کاهش پیدا کند، ولی خانوار هیچ ارزانی در فروشگاه مشاهده نکند.
چرا روغن نمونه خوبی برای توضیح این وضعیت است؟
تورم نقطه‌ای گروه روغن‌ها و چربی‌ها در مرداد ۲۵۸.۲ درصد بود.
با این حال تورم ماهانه همین گروه فقط حدود ۱.۷ درصد گزارش شد.
این یعنی پس از جهش‌های قبلی، در مرداد سرعت رشد ماهانه کمتر شده؛ اما سطح قیمت همچنان بسیار بالاتر از سال گذشته باقی مانده است.
۴۱ قلم از ۵۳ قلم چه معنایی دارد؟
گزارش متوسط قیمت خوراکی‌های منتخب شهری نشان می‌دهد در مرداد، از ۵۳ قلم مورد بررسی، افزایش سالانه قیمت ۴۱ قلم بالاتر از تورم نقطه‌ای مناطق شهری بوده است.
بنابراین گرانی مواد غذایی را نمی‌توان فقط به روغن یا گوشت محدود کرد.
دامنه افزایش قیمت بخش بزرگی از سبد خوراکی را دربر گرفته است.
خانوار در برابر تورم غذایی چه واکنشی نشان می‌دهد؟
وقتی درآمد همپای هزینه غذا افزایش پیدا نکند، خانوار معمولاً باید ترکیب سبد را تغییر دهد.
این تغییر می‌تواند شامل:
کاهش مقدار خرید،
جایگزینی کالای ارزان‌تر،
کاهش مصرف بعضی اقلام گران،
یا اختصاص سهم بیشتری از درآمد به خوراک
باشد.
اما آمار تورم به تنهایی نشان نمی‌دهد هر خانوار دقیقاً کدام یک از این واکنش‌ها را انجام داده است.
چرا تورم مواد غذایی شاخص مهمی برای رفاه است؟
زیرا افزایش قیمت غذا مستقیماً بر حداقل هزینه زندگی اثر می‌گذارد.
تورم یک کالای لوکس ممکن است بخش بزرگی از جمعیت را مستقیماً تحت تأثیر قرار ندهد، اما افزایش قیمت:
نان،
روغن،
لبنیات،
مرغ،
تخم‌مرغ
و برنج
دامنه بسیار گسترده‌تری دارد.
فاصله تورمی دهک‌ها چیست؟
اختلاف میان نرخ تورمی است که دهک‌های مختلف هزینه‌ای تجربه می‌کنند. در مرداد این فاصله به ۱۰.۷ واحد درصد رسید.
کدام دهک بالاترین تورم سالانه را داشت؟
در گزارش مرداد، دهک دوم با ۷۸.۳ درصد بالاترین نرخ را در دامنه اعلام‌شده داشت.
دهک دهم چقدر تورم داشت؟
۶۷.۶ درصد.
چرا نرخ تورم دهک‌ها متفاوت است؟
چون وزن کالاها و خدمات در سبد مصرفی دهک‌های مختلف یکسان نیست.
آیا کاهش تورم مواد غذایی به معنی کاهش قیمت است؟
خیر. تا زمانی که تغییر قیمت منفی نشود، کاهش نرخ تورم فقط به معنی کندترشدن افزایش قیمت است.
جمع‌بندی
مهم‌ترین ویژگی تورم مواد غذایی این است که اثر آن میان خانوارها یکسان توزیع نمی‌شود.
در مرداد ۱۴۰۵ تورم سالانه کل کشور ۶۹.۹ درصد بود، اما برای دهک دوم به ۷۸.۳ درصد رسید و دهک دهم نرخ ۶۷.۶ درصدی داشت. فاصله تورمی دهک‌ها نیز به ۱۰.۷ واحد درصد افزایش یافت.
همزمان تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها حدود ۱۲۸.۶ درصد بود؛ بسیار بالاتر از تورم ۸۹ درصدی کل.
به همین دلیل «تورم متوسط کشور» الزاماً همان تورمی نیست که خانوار هنگام خرید مواد غذایی تجربه می‌کند؛ هرچه سهم خوراک از بودجه خانواده بیشتر باشد، جهش قیمت غذا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
🔗 لینک کوتاه این خبر: